وبلاگستان در ایران(به نقل از BBC)

 این روزها وبلاگهای ایرانی به رسانه ای موثر تبدیل شده و با وجود تهدید، زندان و فیلترینگ، بسیاری از وبلاگ نویسان ایرانی فعالانه درباره موضوعات مختلف سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و هنری می نویسند و کثرت و شوق آنها توجه ناظران بیرونی را جلب کرده است.

اخیرا جان کلی و بروس اتلینگ در "مرکز برکمن برای اینترنت و جامعه" در دانشگاه هاروارد با تحلیل شبکه اجتماعی وبلاگ نویسان ایرانی گرایشها، علایق و رفتار آنها را برای اولین بار دسته بندی کردند.

آقای اتلینگ، مدیر پروژه دموکراسی و اینترنت در مرکز برکمن دانشگاه هاروارد، هدف خود از این تحقیق را ارایه تصویری کامل از وبلاگستان ایرانی توصیف کرد.

او می گوید: "ما فکر کردیم تهیه نقشه شبکه اجتماعی وبلاگ نویسان ایرانی مهم است، زیرا فضای وبلاگهای ایرانی، محیط بسیار بزرگی است و درون هر خوشه وبلاگی، آنقدر وبلاگ نویس هست که شاید تصور کنید آنها تمام وبلاگ نویسهای ایرانی هستند. برای همین ما با تهیه این نقشه قصد داشتیم این فضا را بهتر درک کنیم."

به گفته آقای اتلینگ، اغلب اوقات در موسسات پژوهشی و سیاستگذاری واشتنگتن چنین استدلال می شود که اکثر وبلاگ نویس های ایرانی، جوان و دموکراسی طلب و مخالف حکومت هستند، ولی او و جان کلی دریافتند که این افراد تنها گروهی از بلاگرهای ایرانی هستند و گروههای دیگر معمولا نادیده گرفته می شوند.

آسمانی پرستاره

نقشه ای که جان کلی و بروس اتلینگ ترسیم کرده اند، بیشتر شبیه آسمانی تاریک با توده های رنگین ستارگان است که هر توده، نماینده یک قطب است.

جان کلی، بنیانگذار و محقق ارشد در موسسه "مورنینگ ساید انلتیکس"، درباره چگونگی تهیه این نقشه از حدود ۶۰ هزار وبلاگی که مطالبشان مرتبا نو می شود، می گوید: "ما از روش نقشه برداری از شبکه های اجتماعی استفاده کردیم. ما اکثر مطالب و پیوندهای وبلاگهای ایرانی به یکدیگر و منابع خبری را بررسی کردیم تا ببینیم آنها به چه مسائلی توجه دارند یا این که بلاگرها حول چه گروه هایی گردهم می آیند و چه علایق مشترکی دارند."

چهار قطب وبلاگستان ایران در نقشه جان کلی و بروس اتلینگ عبارتند از "سکولار"، "اصلاح طلب"، "مذهبی"، "محافظه کار"، "شعر و ادب فارسی" و شبکه مخلوط که به ترکیبی از موضوعات مختلف نظیر ستارگان سینما و آیین زرتشت می پردازد.

به گفته این پژوهشگران، قطب سکولار، اصلاح طلب دربرگیرنده ایرانیان داخل کشور و مقیم خارج است که درباره موضوعات مختلف از جمله سیاست می نویسند.

قطب مقابل آنها، مذهبی، محافظه کار، از سه زیر مجموعه تشکیل شده که بلاگرهای دو زیر مجموعه بیشتر به مسائل مذهبی می پردازند و یکی به سیاست و امور جاری کشور.

یکی از این وبلاگ نویسهای مذهبی جوان، مهدی احمدی نژاد، پسر رییس جمهور است، که در پی پخش اس ام اسی درباره این که پدرش مانند شخصیت اصلی سریال "مرد هزارچهره" اشتباهی به قدرت رسیده، پاسخ ریشخندها را داد.

مساله هویت

یکی دیگر از یافته های این دو پژوهشگر آمریکایی این است که اکثر وبلاگ نویسهای قطب سکولار،اصلاح طلب با نام واقعی خود می نویسند و بر عکس این بلاگرهای محافظه کار و مذهبی هستند که بیشتر ترجیح می دهند هویت واقعی خود را پنهان کنند.

با وجود این یافته، برخی از وبلاگ نویسهای اصلاح طلب می گویند از زمان به قدرت رسیدن محمود احمدی نژاد فشار به وبلاگ نویسهای دارای هویت آشکار تشدید شده است.

به عنوان نمونه یک روزنامه نگار که با نام واقعی خود مطالبی انتقاد آمیز علیه دولت نهم می نوشته و چند ماه از کار تعلیق شده، می گوید گرایش به پنهان کردن هویت نزد بلاگرهای منتقد دولت افزایش یافته است.

یافته دیگر جان کلی و بروس اتلینگ این است که هر چند برخی از دختران و زنان در قطب سکولار، اصلاح طلب حضوری فعال در حوزه وبلاگهای ایرانی دارند، ولی در کل شمار وبلاگ نویسان زن از مرد کمتر است.

پرستو دوکوهکی، نویسنده وبلاگ "زن نوشت"، ضمن ابراز قدری تردید، درباره دلایل تفاوت بین شمار وبلاگ نویسهای مرد و زن در ایران می گوید: "وقتی حضور زنان در جامعه ایران از مردان کمتر است، می توان انتظار داشت که در فضای مجازی نیز تعداد زنان کمتر باشد. همینطور طبیعتا بخاطر فقر بیشتر زنان و هزار عامل دیگر، دسترسی زنان به اینترنت و فناوری اطلاعات در ایران کمتر است و به تبع ممکن است تعداد وبلاگهای آنها نیز کمتر از مردان باشد."

جان کلی و بروس اتلینگ همچنین دریافته اند فیلترینگ وبلاگها توسط دولت ایران به آن شدتی نیست که تصور می رود. به گفته آنها، عمده وبلاگها در ایران قابل دسترسی است ولی وبلاگ نویسان قطب سکولار،اصلاح طلب بیشتر با فیلترینگ مواجه می شوند.

حمید تهرانی، سردبیر بخش فارسی سایت "گلوبال ویسس" که وبلاگهای سراسر دنیا را بازتاب می دهد، می گوید یافته های این تحقیق را جالب توجه می داند. به گفته آقای تهرانی، این تحقیق باور نادرستی را که سالها رسانه های غربی درباره تیپ و گرایش غالب بلاگرهای ایرانی ترسیم کرده بودند، زدود.

او همچنین معتقد است این تحقیق دانشگاهی که برای اولین بار در چنین سطحی به تحلیل وبلاگستان ایران پرداخته، می تواند به بلاگرهای ایرانی کمک کند تا درک بهتری نسبت به خود و سایر همتایانشان پیدا کنند.

این دو محقق آمریکایی می گویند با توجه به سرکوب روزنامه ها و دولتی بودن رادیو و تلویزیون، وبلاگها بازترین رسانه برای گفتمان سیاسی در ایران است زیرا به دلیل ماهیتشان، دشوارتر قابل کنترل هستند.

اما آنها تاکید می کنند که این محیط تک صدا نیست و در کنار انتقاد از سیاستهای دولت آقای احمدی نژاد توسط وبلاگ نویسان اصلاح طلب، می توان به وبلاگهایی برخورد که در آن مدح آیت الله علی خامنه ای گفته می شود و پیروزیهای حزب الله لبنان جشن گرفته می شود.

نوشته شده توسط علیرضا در پنجشنبه بیست و ششم اردیبهشت 1387 |